Ιράν, ανάμεσα στην καταστολή και τη ζωή
Αυτό που συμβαίνει σήμερα στο Ιράν δεν είναι ούτε μια έκτακτη κατάσταση ούτε ξαφνικό ξέσπασμα. Είναι η φωνή μιας κοινωνίας που για χρόνια συνθλίβεται και πλέον δεν αντέχει να σωπάσει. Οι άνθρωποι που βγήκαν στους δρόμους δεν είναι ούτε όργανα συνωμοσίας ούτε πιόνια των μεγάλων δυνάμεων. Είναι προϊόν της απόλυτης φτώχειας, της διαρκούς καταστολής, των καθημερινών διακρίσεων και ενός συστήματος απαρτχάιντ που έχει διαποτίσει την ίδια τους τη ζωή. Αυτές οι διαμαρτυρίες δεν ήρθαν απ’ έξω· γεννήθηκαν μέσα στα σπίτια, στις γειτονιές και στους δρόμους, από ανθρώπους που δεν θέλουν πια απλώς να επιβιώνουν, αλλά να ζουν.
Οι παγκόσμιες δυνάμεις προσπαθούν να προσαρμόσουν αυτή την ωμή πραγματικότητα στα δικά τους συμφέροντα. Από τη μία, πολιτικοί που χωρίς ντροπή βαφτίζουν τους σκοτωμένους «οπλισμένους» για να δικαιολογήσουν το αίμα που χύθηκε. Από την άλλη, ένα κομμάτι της διεθνούς Αριστεράς που, στο όνομα της «αντιιμπεριαλιστικής αντίστασης», ξεπλένει ένα καθεστώς το οποίο εφαρμόζει την ίδια λογική κατοχής, απαρτχάιντ και οργανωμένης βίας ενάντια στον ίδιο του τον λαό. Σε αυτές τις αφηγήσεις, ο πόνος των καταπιεσμένων είτε αποσιωπάται είτε μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικών συναλλαγών.
Στο Ιράν, το ζήτημα δεν είναι μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο πολιτικά στρατόπεδα. Είναι η άμεση σύγκρουση των καταπιεσμένων κοινωνικών στρωμάτων με ένα καθεστώς που κυβερνά με φυλακές, σφαίρες και εκτελέσεις και καταπνίγει κάθε ανεξάρτητη μορφή οργάνωσης από τη στιγμή που γεννιέται. Ταυτόχρονα, οι φιλομοναρχικές δυνάμεις που δρουν από το εξωτερικό, χωρίς πραγματική κοινωνική βάση μέσα στο Ιράν, με στήριξη από κεφάλαια, προπαγανδιστικά μέσα και ξένες δυνάμεις (ΗΠΑ και Ισραήλ), επιχειρούν να οικειοποιηθούν ή να εκτρέψουν τα κινήματα διαμαρτυρίας του καταπιεσμένου λαού. Δεν αποτελούν εναλλακτική λύση για την κοινωνία, αλλά παράγοντα σύγχυσης και υπονόμευσης του αγώνα. Κι όμως, αυτό που συστηματικά αποσιωπάται είναι η φωνή που γεννιέται από τον ίδιο τον λαό, μέσα από τον καθημερινό πόνο και την αντίσταση. Από τις κινητοποιήσεις του 2017 και του 2019 έως την επαναστατική εξέγερση του 2022 με το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», εργάτες, γυναίκες, μειονότητες, νέοι και κοινωνικά αποκλεισμένοι άνθρωποι, με άδεια χέρια αλλά δίκαια αιτήματα, μετέτρεψαν τους δρόμους σε πεδίο αγώνα και ρήξης.
Παρόλα αυτά, η πορεία αυτών των εξεγέρσεων δεν ανακόπηκε λόγω αδυναμίας των αιτημάτων, αλλά εξαιτίας της συνδυασμένης κρατικής καταστολής και των εξωτερικών προσπαθειών χειραγώγησης και οικειοποίησης των κινημάτων. Η Ισλαμική Δημοκρατία απαντά σε κάθε δυνατότητα συνέχισης του αγώνα με σφαίρες και τρομοκρατία, ενώ παράλληλα οι δεξιές φιλομοναρχικές δυνάμεις επιχειρούν, αλλοιώνοντας τον στόχο της εξέγερσης και επιβάλλοντας τις δικές τους ατζέντες, να αφαιρέσουν την πρωτοβουλία από τους ίδιους τους αγωνιζόμενους. Κι όμως, παρά αυτή την ασφυξία, τα καταπιεσμένα στρώματα δεν υποχωρούν. Με άδεια χέρια, μέσα από κάθε ρωγμή που ανοίγεται, επιστρέφουν ξανά και ξανά στη σύγκρουση με αυτή την άδικη τάξη πραγμάτων.
Οι άνθρωποι στο Ιράν δεν ζητούν επιστροφή στο παρελθόν ούτε σωτήρες απ’ έξω. Αγωνίζονται για ψωμί, για αξιοπρέπεια, για ελευθερία και για το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη ζωή τους. Αυτός ο αγώνας δεν χρειάζεται κηδεμόνες ούτε «προστάτες». Το μέλλον του Ιράν δεν γράφεται στα παλάτια ούτε στην εξορία· γράφεται στους δρόμους, στις απεργίες και στους καθημερινούς αγώνες ανθρώπων που, παρά την ωμή και τρομακτική καταστολή, παραμένουν όρθιοι, συνεχίζουν να αντιστέκονται και κρατούν ζωντανή την ελπίδα.
Συλλογικότητα Andeesheh va Peykar
17 Ιανουαρίου 2026